ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಿಂದ ಆರ್ಟಿಐ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳಿಗೆ 45 ದಿನಗಳ ಡೆಡ್ಲೈನ್ ವಿಧಣೆ
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (ಆರ್ಟಿಐ) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳನ್ನು 45 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ನಿರ್ದೇಶನವು, ಭಾರತದ ಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಪ್ಪೆಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆದೇಶವು ಆರಂಭಿಕ ತಿರಸ್ಕಾರಗಳ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ವಿಶಾಲವಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಟಿಐ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಬಿಹಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (ಆರ್ಟಿಐ) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳನ್ನು 45 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿನ್ನೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಭಾನುವಾರದಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಈ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಪ್ಪೆಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು The Indian Express ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಾರದಿರುವುದನ್ನು) ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಪ್ಪೆಲ್ಗಳನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಾನೂನು ಹೇಳಿದರೂ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಪಾರದರ್ಶಕತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾ, ಕಠಿಣ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಜ It's implementing this court directive.
2005ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಪ್ಪೆಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನುತ್ವರಂಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇತರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗವು (Central Information Commission) ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.
ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದಾಗ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಅಥವಾ ಆ ನಂತರ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಪೀಲ್ಗಳಿಗೆ 45 ದಿನಗಳ ಡೆಡ್ಲೈನ್ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಸಕಾಲಿಕ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ದೇಶನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಹಾರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇದು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಆರ್ಟಿಐ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಸಮರ್ಪಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ವಿಫಲಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಳಂಬವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶದ ಪ್ರಭಾವ ಹೇಗಿರಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಕಠಿಣ ಕಾಲಮಿತಿಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪ್ಪೆಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಅನುಷ್ಠಾನದಂತಹ ಸವಾಲುಗಳು ಈ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡಬಹುದು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಾಸ್ತವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 45 ದಿನಗಳ ಈ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
Indian Express