ఘోర వరదల నేపథ్యంలో నాలుగు గ్లేసియల్ సరస్సుల్లో నీటిని తగ్గించాలని నేపాల్ ప్రణాళిక

హిమాలయ ప్రాంతంలో మంచు కరిగిపోవడం వల్ల పెరుగుతున్న ముప్పును ఇటీవల సంభవించిన ఘోర వరదలు కళ్లకు కట్టడంతో, నాలుగు ఎత్తైన గ్లేసియల్ సరస్సులలో నీటి మట్టాలను తగ్గించనున్నట్లు నేపాల్ వెల్లడించింది. గురువారం నాడు రాయిటర్స్ ఈ వార్తను రిపోర్ట్ చేసింది. గత కొన్ని నెలలుగా సంభవించిన పెను విపత్తుల వల్ల డజన్ల కొద్ది ప్రజలు మరణించడమే కాకుండా, రోడ్లు, వంతెనలు, హైడ్రోపవర్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ధ్వంసమయ్యాయి. దీంతో అత్యంత అస్థిరంగా ఉన్న సరస్సుల వద్ద రక్షణ చర్యలను వేగవంతం చేయాలని అధికారులు నిర్ణయించారు.

సరస్సుల నుంచి అదనపు నీటిని బయటకు పంపి, సహజసిద్ధమైన మొరైన్ ఆనకట్టలపై ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకు సైఫన్ పైపులను ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళిక ఉన్నట్లు ప్రభుత్వ అధికారులు తెలిపారు. ఆనకట్ట తెగిపోతే స్థానిక ప్రజలు సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లేందుకు తగిన సమయం దక్కేలా, నది ప్రవాహ దిగువన ఎర్లీ వార్నింగ్ సెన్సార్లను కూడా ఏర్పాటు చేయనున్నారు. వేగంగా కరుగుతున్న మంచు కారణంగా ఈ సరస్సులు వేగంగా విస్తరిస్తున్నట్లు శాటిలైట్ మానిటరింగ్, ఫీల్డ్ సర్వేల ద్వారా గుర్తించి ఈ నాలుగు సరస్సులను ఎంపిక చేశారు. హిందూ కుష్-హిమాలయ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల వల్లే ఈ పరిస్థితి తలెత్తిందని శాస్త్రవేత్తలు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

శాశ్వత మంచు ప్రాంతాలు కుచించుకుపోవడం, రాళ్లు-మట్టితో ఏర్పడిన కట్టల మధ్య నీరు నిల్వ ఉండటంతో నేపాల్, పొరుగు దేశాలలో గ్లేసియల్ లేక్ అవుట్‌బర్స్ట్ ఫ్లడ్స్ (GLOFs) సర్వసాధారణమైపోతున్నాయి. కోతకు గురికావడం, భూకంపాలు సంభవించడం లేదా నీటి ఒత్తిడి అధికమవడం వల్ల ఈ ఆనకట్టలు తెగిపోతే, కిలోమీటర్ల దూరం వరకు లోయలను వరద ముంచెత్తుతుంది. దీనివల్ల ప్రజలను అప్రమత్తం చేయడానికి కూడా సమయం దొరకదు. ఇటీవలి విపత్తులు ప్రస్తుత మానిటరింగ్ నెట్‌వర్క్‌ల సామర్థ్యాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేశాయి. అంతేకాకుండా, వెంటనే నిర్మాణ పరమైన జోక్యం చేసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పాయి.

వచ్చే వర్షాకాలం కంటే ముందే ఈ డ్రైనేజ్ కార్యక్రమం ప్రారంభమవుతుందని భావిస్తున్నారు. అయితే ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో రవాణా సౌకర్యాలు లేకపోవడం, అనుకూల వాతావరణం తక్కువ సమయం ఉండటం, ఆ ప్రాంతాలు చాలా దూరంలో ఉండటం వంటి కారణాల వల్ల పనులు మందగించే అవకాశం ఉందని అధికారులు హెచ్చరించారు. సాంకేతిక రూపకల్పన, నిధుల విషయమై వరల్డ్ బ్యాంక్, ICIMOD వంటి అంతర్జాతీయ భాగస్వాములతో చర్చలు జరిపారు. ప్రస్తుతానికి ఈ నాలుగు సరస్సులే అత్యంత తక్షణ ముప్పుగా ఉన్నప్పటికీ, అంతకంటే ప్రమాదకరంగా ఉన్న మరో 20 సరస్సులను నేపాల్ హైడ్రాలజీ అండ్ మెట్రాలజీ డిపార్ట్‌మెంట్ గుర్తించింది. దీంతో హిమాలయ ప్రాంతం అంతటా ఈ చర్యలను ప్రభుత్వం ఎంత వేగంగా విస్తరించగలదనే ప్రశ్న అలాగే ఉంది.