ಮಾರಕ ಪ್ರವಾಹದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ನೀರನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಲು ನೇಪಾಳ ಯೋಜನೆ
ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮದಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾರಕ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ನೇಪಾಳವು ಅಧಿಕ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಈ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (early warning systems) ಅಳವಡಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನೇಪಾಳ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಸ್ಪೋಟದ (glaciers outburst floods) ಆಘಾತಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳವು ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಎತ್ತರದ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ಗುರುವಾರ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಸರೋವರಗಳ ಬಳಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಸೈಫನ್ ಪೈಪ್‌ಗಳನ್ನು (siphon pipes) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ತಡೆದಿರುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಮೊರೆನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ (moraine dams) ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡೆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ತಕ್ಷಣ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು (sensors) ಕೂಡ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸರೋವರಗಳು ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ (satellite monitoring) ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಕುಶ್-ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತಾಪಮಾನವೇ ಇದಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಡಿಲವಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಸ್ಪೋಟದ ಪ್ರವಾಹಗಳು (GLOFs) ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಸವೆತ, ಭೂಕಂಪನ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಒಡೆದರೆ, ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದುರಂತಗಳು ಇಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತುರ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸಿವೆ.
ಮುಂದಿನ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸೀಸನ್‌ಗೂ ಮುನ್ನ ಈ ನೀರು ಹೊರಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರಿಗೆ ಸವಾಲುಗಳು, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳಗಳ ದುರ್ಗಮತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಮಗಾರಿ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ (World Bank) ಮತ್ತು ICIMOD ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸರೋವರಗಳು ತಕ್ಷಣದ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿರುವ ಇತರ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದಾದ್ಯಂತ ನೇಪಾಳವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ.
Reuters India