స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని అల్లర్లతో కల్లోలమైన కలకత్తాలో గడపాలని గాంధీ ఎందుకు నిర్ణయించుకున్నారు?

1947 ఆగస్టు 15న, అధికార మార్పిడి కోసం, జాతీయ జెండా ఆవిష్కరణ కోసం న్యూఢిల్లీ సిద్ధమవుతున్న సమయంలో మహాత్మా గాంధీ కలకత్తాలో ఉన్నారు. రాజధానిలో జరిగే వేడుకలకు హాజరుకావాలంటూ వచ్చిన అనేక ఆహ్వానాలను ఆయన తిరస్కరించారు. స్వాతంత్ర్యానికి కొద్ది రోజుల ముందు తీవ్రంగా చెలరేగిన హిందూ-ముస్లిం అల్లర్లతో కల్లోలమైన నగరంలోనే ఉండాలని ఆయన నిర్ణయించుకున్నారు (Indian Express).

ఈ నిర్ణయం కేవలం ఒక ప్రతీకాత్మక నిరసన కాదు, అది ఒక ప్రత్యక్ష జోక్యం. 1946 ఆగస్టులో, మళ్లీ 1947 వేసవిలో కలకత్తా తీవ్రమైన మత కల్లోలాలను ఎదుర్కొంది. దీనివల్ల వందలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, భయంతో నివాస ప్రాంతాలు విడిపోయాయి. ఆగస్టు 9న నగరానికి చేరుకున్న గాంధీ, హిందూ ప్రాంతాలకు ఆనుకుని ఉన్న ముస్లిం మెజారిటీ ప్రాంతమైన బెలియాఘాటాలోని హైదర్ మన్జిల్‌లో బస చేశారు. అక్కడి నుంచే ఆయన రోజూ ప్రార్థనా సమావేశాలు నిర్వహించారు, రెండు వర్గాల ప్రతినిధులను కలిశారు, నష్టాన్ని, ప్రజల మనోధైర్యాన్ని అంచనా వేయడానికి ప్రభావిత వీధుల్లో కాలినడకన తిరిగారు (Indian Express).

ఆగస్టు 15 ఉదయం, రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ "ట్రిస్ట్ విత్ డెస్టినీ" (భాగ్యంతో రాత్రి సంభాషణ) ప్రసంగం చేస్తుంటే, గాంధీ ఆ రోజును రాట్నం వడుకుతూ, ప్రార్థనలు చేస్తూ, సందర్శకులను కలుస్తూ గడిపారు. ఆయన జెండా ఆవిష్కరించలేదు. ఆ రోజు విడుదల చేసిన ఒక ప్రకటనలో, "రెండు కమ్యూనిటీలు ఒకరి గొంతు ఒకరు కోసుకుంటున్నప్పుడు" మరియు బెంగాల్, పంజాబ్‌లలో విభజన హింస నీడ కమ్ముకుంటున్న సమయంలో తాను ఆనందంగా ఉండలేనని ఆయన రాశారు. ఆ సాయంత్రం నుంచే ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభిస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. "కలకత్తాలో విజ్ఞత తిరిగి వచ్చే వరకు" తాను అన్నం ముట్టబోనని ప్రతిజ్ఞ చేశారు (Indian Express).

ఈ ఉపవాస దీక్ష వెంటనే ఫలితాన్ని ఇచ్చింది. బెంగాల్ ముస్లిం లీగ్ ప్రీమియర్ సుహ్రవర్దితో సహా హిందూ, ముస్లిం నాయకులు హైదర్ మన్జిల్‌లో గాంధీని కలిశారు. ఇంటి వెలుపల జనం గుమిగూడారు, చాలా మంది కన్నీరుమున్నీరయ్యారు, ఆయుధాలను సమర్పించారు, శాంతియుతంగా ఉంటామని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. ఆగస్టు 18 నాటికి, మతపరమైన నాయకులు మైనారిటీల భద్రతకు, హింసను ఆపేస్తామని హామీ ఇస్తూ సంయుక్త ప్రకటనపై సంతకం చేశారు. ఆ ప్రతిజ్ఞను అంగీకరించిన తర్వాత గాంధీ మూడో రోజు తన దీక్షను విరమించారు. అయితే శాంతి అనేది కేవలం తన ఉనికి వల్ల మాత్రమే కాకుండా, ప్రజలే స్వయంగా కాపాడుకోవాలని ఆయన హెచ్చరించారు (Indian Express).

ఢిల్లీలో గాంధీ లేకపోవడాన్ని కొత్త ప్రభుత్వం గమనించింది. చివరి వైస్రాయ్ లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ తర్వాతి కాలంలో మాట్లాడుతూ, కలకత్తాలో గాంధీ ఒక్కరే నిర్వహించిన "వన్-మ్యాన్ బౌండరీ ఫోర్స్" (ఒక వ్యక్తి సరిహద్దు దళం), పంజాబ్‌లో మోహరించిన సైన్యం సాధించిన దానికంటే ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇచ్చిందని వ్యాఖ్యానించారు. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలు అగ్నిగుండంలా మండుతున్న సమయంలో, పెద్దఎత్తున జరుగుతున్న హింసను కేవలం నైతిక బలంతో అడ్డుకున్న అరుదైన ఉదాహరణగా చరిత్రకారులు కలకత్తా ఉపవాస దీక్షను పేర్కొన్నారు. పశ్చిమాన విభజన మారణహోమం వేగవంతమైన తరుణంలో, రాబోయే వారాల్లో అలాంటి నైతిక ప్రభావాన్ని పునరావృతం చేయడం సాధ్యమేనా అనే ప్రశ్న ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగానే ఉంది (Indian Express).