స్ప్రైట్ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌గా లక్నో-ఢిల్లీ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్ సర్వీస్

భారతదేశపు తొలి ప్రైవేట్ రన్‌ రైలైన లక్నో-ఢిల్లీ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్, ఇండియన్ రైల్వేస్ మరియు ఒక ప్రైవేట్ సంస్థ మధ్య కుదిరిన భాగస్వామ్యం కారణంగా ఇకపై "స్ప్రైట్ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్" బ్రాండ్ పేరుతో నడుస్తుందని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నిన్న నివేదించింది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాజధానిని జాతీయ రాజధానితో అనుసంధానించే 515 కి.మీ రూట్‌లో నడిచే ఈ రీబ్రాండెడ్ సర్వీస్, రైల్వే కార్యకలాపాలలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వం చేస్తున్న ప్రయత్నాలలో ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా నిలిచింది.

గతంలో ఇండియన్ రైల్వే కేటరింగ్ అండ్ టూరిజం కార్పొరేషన్ (IRCTC) ద్వారా నడిచిన ఈ రైలును, పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్ట్‌నర్‌షిప్ (PPP) మోడల్ కింద ఒక ప్రైవేట్ కంపెనీకి అప్పగించారు. ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా, రైలు బ్రాండింగ్ హక్కులను ఒక బెవరేజ్ తయారీ సంస్థ దక్కించుకోవడంతో దాని పేరు మార్చారు. మెయింటెనెన్స్, ఆన్‌బోర్డ్ సర్వీసెస్, మార్కెటింగ్ బాధ్యతలను ఈ భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంటుందని, అయితే రోలింగ్ స్టాక్, ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ యాజమాన్యం మాత్రం ఇండియన్ రైల్వేస్ వద్దే ఉంటుందని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పేర్కొంది.

సామర్థ్యాన్ని, ప్రయాణ అనుభవాన్ని మెరుగుపరచడమే లక్ష్యంగా 15 రూట్లలో 100 రైళ్ల కార్యకలాపాలను ప్రైవేటీకరించడానికి 2020లో ప్రకటించిన విస్తృత ప్రణాళికలో భాగంగా ఈ ఇనిషియేటివ్ చేపట్టారు. సెమీ-హై-స్పీడ్ సర్వీస్, ఆధునిక సదుపాయాలకు పేరొందిన తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా ఎంపిక చేశారు. రైల్వేలు నిర్దేశించిన సేఫ్టీ, షెడ్యూలింగ్ ప్రమాణాలను పాటిస్తూనే టికెటింగ్, కేటరింగ్, శుభ్రతతో సహా ఎండ్-టు-ఎండ్ మేనేజ్‌మెంట్‌ను ప్రైవేట్ ఆపరేటర్ చూసుకుంటాడని అధికారులు తెలిపినట్లు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పేర్కొంది.

ఈ రీబ్రాండింగ్ అనేది పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌లో కార్పొరేట్ భాగస్వామ్యాలు పెరుగుతున్న ధోరణిని ప్రతిబింబిస్తుంది. బెవరేజ్ కంపెనీ ప్రమేయం ఆర్థిక పరమైన వివరాలు స్పష్టంగా లేనప్పటికీ, ఇది అడ్వర్టైజింగ్ మరియు కో-మార్కెటింగ్ అవకాశాలతో ముడిపడి ఉండే అవకాశం ఉంది. ఛార్జీలు, రిజర్వేషన్ సిస్టమ్స్ వంటి కోర్ సర్వీసెస్ మాత్రం IRCTC పర్యవేక్షణలోనే ఉంటాయని, అయితే రైలు బాహ్య రూపం (livery), ఆన్‌బోర్డ్ సదుపాయాలలో స్పాన్సర్ బ్రాండింగ్ ఉంటుందని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించింది.

ఈ మార్పుపై ప్రయాణికుల స్పందనలు మిశ్రమంగా ఉన్నాయి. మెరుగైన సేవలు అందుతాయనే ఆశాభావాన్ని కొంతమంది స్వాగతించగా, అఫోర్డబిలిటీపై ప్రైవేటీకరణ మోడల్ దీర్ఘకాలిక ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే ఆందోళనలను మరికొందరు వ్యక్తం చేశారు. "ప్రైవేట్ ఆపరేటర్ ఛార్జీలు పెంచకుండా సమయపాలన, శుభ్రతను పాటిస్తే, అది ఒక మంచి ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది" అని ఢిల్లీకి చెందిన ఒక కమ్యూటర్ అన్నట్లు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉదహరించింది.

స్ప్రైట్ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్ విజయం భవిష్యత్తులో ఇలాంటి భాగస్వామ్యాల ఏర్పాటును ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉన్నందున, దీనిని అందరూ నిశితంగా గమనిస్తున్నారు. అయితే, వాణిజ్య ప్రయోజనాలను పబ్లిక్ సర్వీస్ బాధ్యతలతో సమతుల్యం చేయడం, జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించడం వంటి సవాళ్లు ఇంకా అలాగే ఉన్నాయి. షెడ్యూల్స్ పాటించడం, ప్రయాణికుల ఫీడ్‌బ్యాక్ మించి ప్రైవేట్ ఆపరేటర్ పనితీరును అంచనా వేయడానికి రైల్వే శాఖ ఇప్పటివరకు ఎలాంటి మెట్రిక్‌లను వెల్లడించలేదని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పేర్కొంది.

ఈ రైలు తన కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభిస్తున్న తరుణంలో, PPP మోడల్ యొక్క స్కేలబిలిటీ మరియు భారతదేశ విశాలమైన రైట్‌వే నెట్‌వర్క్‌పై దీని ప్రభావాల గురించి ప్రశ్నలు ఇంకా వీడలేదు. ప్రస్తుతానికైతే, ప్రైవేట్ సహకారంతో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థను ఆధునీకరించాలనే ప్రభుత్వ ఆశయానికి స్ప్రైట్ తేజస్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఒక ప్రయోగంగా మరియు చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.