सप्टेंबरच्या मध्यात ब्रॉड मनी M3 3,30,674.5 अब्ज रुपयांवर पोहोचल्याचे आरबीआयच्या आकडेवारीतून स्पष्ट
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या आकडेवारीनुसार, 15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत ब्रॉड मनी (M3) 16.6 टक्क्यांनी वाढून 3,30,674.5 अब्ज रुपयांवर पोहोचले आहे.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे नॅशनल समरी डेटा पेज (NSDP) शेवटचे 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी अपडेट करण्यात आले असून, ते आर्थिक क्षेत्रातील डेटासाठी एक केंद्रीय एक्सेस पॉईंट म्हणून काम करते. या पेजवर ॲडव्हान्स रिलीज कॅलेंडर आणि बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजच्या (BSE) थेट लिंक्स उपलब्ध आहेत. यामुळे आरबीआयच्या वेबसाइटवरील प्रेस रिलीज विभागासह त्यांच्या व्यापक डेटा प्रसार फ्रेमवर्कमध्ये याचा समावेश होतो.
1 ऑक्टोबर रोजी अपडेट करण्यात आलेल्या रिझर्व्ह बँकेच्या नॅशनल समरी डेटा पेजनुसार, 15 सप्टेंबरपर्यंत ब्रॉड मनी (M3) 3,30,674.5 अब्ज रुपये नोंदवले गेले आहे. मागील मोजमापातील 2,83,502.2 अब्ज रुपयांच्या तुलनेत यामध्ये 16.6 टक्क्यांची वाढ झाली आहे (RBI). मुख्य मॉनेटरी ॲग्रिगेटमधील या वाढीसोबतच, जनरल गव्हर्नमेंटवरील डोमेस्टिक क्रेडिट 12.5 टक्क्यांनी वाढून 95,512.6 अब्ज रुपयांवर पोहोचले, तर इतर डोमेस्टिक क्रेडिट 18.0 टक्क्यांच्या वाढीसह 2,32,479.3 अब्ज रुपयांवर पोहोचले (RBI).
मध्यवर्ती बँकेच्या स्वतःच्या ताळेबंदात (balance sheet), रिझर्व्ह मनी 8.5 टक्क्यांनी वाढून 52,718.7 अब्ज रुपयांवर पोहोचला. जनरल गव्हर्नमेंटकडील आरबीआयचे नेट क्रेडिट 13,245.0 अब्ज रुपयांवरून वाढून 18,759.7 अब्ज रुपयांवर गेले, तर बँकांवरील आरबीआयचे क्लेम्स 667.9 अब्ज रुपयांच्या निगेटिव्हवरून उड्डाण करत 9,888.2 अब्ज रुपयांच्या निगेटिव्हवर गेले. आरबीआयची नेट फॉरेन एक्सचेंज ॲसेट्स 19.9 टक्क्यांनी वाढून 72,096.3 अब्ज रुपयांवर पोहोचली, तर बँकिंग क्षेत्राची ॲसेट्स 20.8 टक्क्यांनी वाढून 79,671.0 अब्ज रुपयांवर पोहोचली (RBI).
अल्पकालीन व्याजदरांमध्ये किरकोळ बदल झाले. 25 सप्टेंबरपर्यंत बँक रेट 25 बेसिस पॉईंट्सने कमी करून 5.50 टक्के करण्यात आला, तर एक वर्षाचा मार्जिनल कॉस्ट ऑफ फंड्स-बेस्ड लेंडिंग रेट (MCLR) चा पल्ला 8.35–8.85 टक्क्यांवरून किंचित वाढून 8.40–8.80 टक्के झाला. 30 सप्टेंबर रोजी 91 दिवसांच्या ट्रेझरी बिलचे यील्ड 5.5199 टक्के होते, जे मागील लिलावाच्या तुलनेत 3 बेसिस पॉईंट्सने जास्त होते (RBI).
इक्विटी बेंचमार्क इंडेक्समध्ये मोठी घसरण पाहायला मिळाली. 1 ऑक्टोबर रोजी बीएसई सेन्सेक्स 71,910 वर बंद झाला, जो 80,983 वरून 11.2 टक्क्यांनी खाली आला होता; तर याच कालावधीत निफ्टी 50 हा निर्देशांक 9.72 टक्क्यांनी घसरून 24,836 वरून 22,422 वर आला (RBI).
बाहेरून येणाऱ्या किंवा जाणाऱ्या निधीच्या बाबींमध्ये (external sector), एप्रिल ते जून 2026 या तिमाहीत करंट अकाउंट तूट वाढून 4.24 अब्ज अमेरिकन डिश्ररवर पोहोचली, जी मागील वर्षी याच काळात 3.39 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स होती. मर्चेंडाइज ट्रेड तूट 45.1 टक्क्यांनी वाढून 86.09 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स झाली, तर सर्व्हिसेस सरप्लस 7.8 टक्क्यांनी वाढून 51.62 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स झाला आणि नेट ट्रान्सफर्स 32.0 टक्क्यांनी वाढून 40.75 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सवर पोहोचले. नेट इनकम आउटफ्लो 20.8 टक्क्यांनी कमी होऊन 10.51 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सवर आला. कॅपिटल अकाउंटवर, पोर्टफोलिओ इनफ्लोच्या (14.28 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स) आणि डायरेक्ट इन्व्हेस्टमेंटच्या (4.04 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स) बळावर परदेशी गुंतवणुकीत 18.32 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा नेट इनफ्लो नोंदवला गेला. एक्सटर्नल कमर्शियल बरोइंग्जमध्ये 2.17 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा नेट आउटफ्लो दिसून आला, तर बँकिंग कॅपिटलमध्ये 5.84 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचा नेट आउटफ्लो नोंदवला गेला. या तिमाहीत फॉरेन एक्सचेंज रिझर्व्ह 15.68 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सने वाढून 689.5 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सवर पोहोचले (RBI).
फायनान्शियल सेक्टर अंतर्गत वर्गवारी केलेले NSDP पेज ॲडव्हान्स रिलीज कॅलेंडर आणि बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजच्या लिंक्स देखील उपलब्ध करून देते. वेबसाइटवरील आरबीआयचे प्रेस रिलीज आणि डेटाबेस विभागांच्या बाजूलाच हे पेज उपलब्ध आहे (rbi, rbi-response).
RBI