25 वर्षांतील नीचांक: भारतीय शेअर बाजारातील साप्ताहिक घसरणीचा सिलसिला विक्रमी पातळीवर

रॉयटर्सच्या (Reuters) डेटानुसार, भारतीय बेंचमार्क इक्विटी इंडाइसेस गुरुवारी सलग पाचव्या आठवड्यात घसरणीसह बंद झाले. 25 वर्षांतील हा सर्वात मोठा साप्ताहिक घसरणीचा सिलसिला आहे. सप्टेंबर महिनाभर सुरू राहिलेल्या विक्रीच्या माऱ्यामुळे निफ्टी 50 आणि एसएंडपी बीएसई सेन्सेक्स (S&P BSE Sensex) मधील घसरण आणखी वाढली आहे. यामुळे वर्षाच्या सुरुवातीला झालेला फायदा पुसला गेला असून, दोन्ही इंडाइसेस 2026 साठी निगेटिव्ह टेरिटरीमध्ये गेले आहेत.

ऑगस्टच्या उत्तरार्धात सुरू झालेली ही घसरणीची मालिका 2001 नंतरची सर्वात मोठी सलग साप्ताहिक घसरण ठरली आहे. त्या काळा, डॉट-कॉम बबल फुटल्याचा परिणाम आणि जागतिक आर्थिक मंदी एकाच वेळी आली होती. सध्याच्या या पडझडीत निफ्टी 50 ने त्याच्या उच्चांकावरून जवळपास 6% गमावले आहेत, तर सेन्सेक्समध्येही जवळपास एवढीच घसरण नोंदवली गेली आहे. परदेशी पोर्टफोलिओमधून सतत बाहेर जाणारे पैसे आणि देशांतर्गत कंपन्यांच्या कमाईतील (earnings) वाढ मंदावल्याच्या चिंतेमुळे बाजारावर दबाव कायम आहे (Reuters India).

जागतिक आणि स्थानिक कारणांमुळे ही घसरण इतके दिवस टिकून राहिल्याचे मार्केट पार्टिसिपेंट्सचे म्हणणे आहे. अमेरिकेच्या ट्रेझरी यील्ड्समध्ये (US Treasury yields) झालेली वाढ यामुळे उदयोन्मुख बाजारांमधील (emerging markets) शेअर्सचे आकर्षण कमी झाले आहे. परिणामी, फॉरेन इन्स्टिट्युशनल इन्व्हेस्टर्सनी (FII) गेल्या महिनाभरात भारतीय इक्विटीजमधून अब्जावधी डॉलर्स काढून घेतले आहेत, ज्यामुळे सतत विक्री सुरू आहे. देशांतर्गत पातळीवर, जून तिमाहीत कॉर्पोरेट कंपन्यांची कमाई अपेक्षेपेक्षा कमी वेगाने वाढली आहे आणि सप्टेंबर तिमाहीबाबत कंपन्यांच्या मॅनेजमेंटने सावध भूमिका घेतल्याने गुंतवणूकदारांचा उत्साह कमी झाला आहे (Google News India).

या विक्रीचा प्रभाव सर्वच क्षेत्रांवर दिसून आला आहे. विशेषतः मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप इंडाइसेसमध्येही साप्ताहिक घसरण नोंदवली गेली आहे (जे सहसा किरकोळ गुंतवणूकदारांच्या भावनांचे निदर्शक मानले जातात), जरी त्यांची घसरण लार्ज-कॅप बेंचमार्कच्या तुलनेत काहीशी कमी होती. क्षेत्रनिहाय विचार करता, इंडाइसेसमध्ये सर्वाधिक वेटेज असलेल्या फायनान्स आणि इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (IT) शेअर्सनी या मंदीचे नेतृत्व केले. हे शेअर्स व्याजदरांच्या बदलांना आणि जागतिक मागणीच्या अंदाजांना अत्यंत संवेदनशील असतात.

पाच आठवड्यांची ही घसरण 2001 च्या मालिकेइतकीच लांब असली, तरी विश्लेषकांच्या मते 2008 ची जागतिक आर्थिक मंदी किंवा 2020 चा सुरुवातीचा कोविड-19 चा धक्का यांसारख्या प्रसंगी झालेल्या मोठ्या घसरणीच्या तुलनेत ही टक्क्यांमधील घसरण खूपच कमी आहे. बाजाराचे प्राईस-टू-अर्निंग मल्टिपल (P/E multiple) आता त्याच्या दीर्घकालीन सरासरीच्या जवळपास आले आहे. भूतकाळात या पातळीवर व्हॅल्यू बायर्स आकर्षित झाले आहेत; मात्र मंदी संपून बाजारात तेजी कधी येईल, हे जागतिक लिक्विडिटीची स्थिती आणि आगामी देशांतर्गत कमाईचा हंगाम कसा राहतो यावर अवलंबून असेल.