ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭೂ ಒಡೆತನದ ವಿವಾದ ತಲೆದೋರಿದೆ

The Indian Express ಇಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕರೊಬ್ಬರು ತಾನು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ land administration ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಿರಂತರ ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಖರೀದಿದಾರರು ವ್ಯವಹಾರ ಮುಗಿದ ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರವೂ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಖರೀದಿದಾರರು, ಆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆ ಭೂಮಿಯು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅದೇ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರೆಡೆಯವರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ. ಕಟ್ಟಡವು ತಲೆಎತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಮೂಲ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

ಈ ವಿವಾದವು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ land record ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಕ್ಕು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಹಕ್ಕುದಾರರಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ land records ಇನ್ನೂ ಭಾಗಶಃ digitise ಆಗಿವೆ, ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ನಮೂದುಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಾಯಿತ deeds ಗಿಂತ ಭೌತಿಕ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನೇ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು cadastral ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೋಪಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸ್ವಾಧೀನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ (adverse possession claims) ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ revenue officials ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ titleholder ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣದ ನಡುವಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರವು ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನಮೂದಿನಿಂದ ಅದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ಖರೀದಿದಾರರು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ courts ಅಥವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು The Indian Express ವರದಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಆಶ್ರಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲಿನ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ, ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ತಡೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಮ್ಮೆ ಕಟ್ಟಡವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೊಂದೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಘಟನೆಯು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ civil litigation ಗಳಲ್ಲಿ ಭೂ ವಿವಾದಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 2019 ರ Article 370 ರ ರದ್ದತಿಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊರರಾಜ್ಯದ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ record-keeping infrastructure ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. Digital India Land Records Modernisation Programme ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು digitisation ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಆದರೂ ಈ ವಿವಾದ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅಸಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ, ಎರಡನೇ ಪಕ್ಷ ಯಾರು ಅಥವಾ ಮೂಲ ಖರೀದಿದಾರರು ಯಾವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಮಯೋಚಿತ ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ನಿಗಾ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ನಿಫಲವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.