ಮಣಿಪುರ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ AFSPA ವಿಸ್ತರಣೆ

ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಣಿಪುರ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 1958 ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (AFSPA) ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ (The Hindu). ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ, ಇಂಫಾಲ್, ಲ್ಯಾಂಫೆಲ್, ಸಿಟಿ, ಸಿಂಗ್ಜಮೇಯ್, ಪಾತ್ಸೋಯ್, ವಂಗೋಯ್, ಪೊರೊಂಪ್ಲಾಟ್, ಹೇಂಗಾಂಗ್, ಇರಿಲ್‌ಬುಂಗ್, ಥೌಬಲ್, ಬಿಷ್ಣುಪುರ್, ನಾಂಬೋಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಕ್‌ಚಿಂಗ್ ಎಂಬ ಐದು ಕಣಿವೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 13 ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದ ಇಡೀ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ "ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ (The Hindu).

2023 ರ ಮೇ 3 ರಂದು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭಿನ್ನಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ, ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ AFSPA ಅನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟ ನಂತರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರುಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು (The Hindu). ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2023 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ದಿಮಾಪುರ್, ನಿಉಲ್ಯಾಂಡ್, ಚುಮೌಕೆಡಿಮಾ, ಮೊನ್, ಕಿಫೈರೆ, ನೊಕ್ಲಾಕ್, ಫೆಕ್, ಪೆರೆನ್ ಮತ್ತು ಮೆಲುರಿ ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊಹಿಮಾ, ಮೊಕೊಕ್‌ಚುಂಗ್, ಲಾಂಗ್‌ಲೆಂಗ್, ವೋಖಾ ಮತ್ತು ಜುನ್‌ಹೇಬೊಟೊ ಎಂಬ ಇತರ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 21 ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ (The Hindu). 1997 ರಿಂದ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನಾಗಾ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ನಾಗಾ ವಾರ್ತಾಕಾರರ ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಸೇನಾ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ.

ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ತಿರಾಪ್, ಚಾಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೊಂಗಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಗಡಿಯಾಗಿರುವ ನಾಮಸಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಮಸಾಯಿ, ಮಹಾದೇವಪುರ್ ಮತ್ತು ಚೌಖಾಮ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ (The Hindu). ಸೀಮಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹಿಂದೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಗ್ರವಾದ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ "ಅಶಾಂತ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ AFSPA ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 1958ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು (The Hindu). ಒಮ್ಮೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ: ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ವರ್ತಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಲ ಬಳಸುವ ಅಧಿಕಾರ, ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಆವರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶೋಧ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ (The Hindu). ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಇದು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ - ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಭಿಯೋಜನೆ, ಮೊಕದ್ದಮೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ (The Hindu). ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಭಿಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ರಕ್ಷಣೆ3ಯೇ AFSPA ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲು ಕಾರಣ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಇದೆ (The Hindu). ದಶಕಗಳಿಂದ ಮಣಿಪುರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಅಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 1981ರಿಂದಲೇ AFSPA ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಆವರ್ತಕ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ 2023ರ ಮೇ 3ರಂದು ನಡೆದ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಿತು (The Hindu). ನಾಗಾ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ದಂಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂನ ಉಗ್ರವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಈಶಾನ್ಯದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ನವೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಉಗ್ರವಾದ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷವು ಬಗೆಹರಿಯದೆ ಉಳಿದಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಡಡ್‌ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯು ಮುಂದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು 2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.