ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ರಾಜಕಾರಣದ ನಡುವೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲೇ ಒಮ್ಮೆ ಎಂಬಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವವು ತಗ್ಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ 'ಕಿಂಗ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜೀಜ್ ಪದಕ' ಲಭಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆ ದಿನಗಳು ಬಹು ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮಸುಕಾಗುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಹಲವು ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವು ಕುಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ (The Hindu).

ಭದ್ರತಾ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮರುರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಇಸ್ರೇಲ್, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಜೊತೆಗೂಡಿ I2U2 ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಜಂಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಮಹತ್ವದ ಚಾಬಹಾರ್ ಬಂದರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೀಡಿ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗೇಟ್‌ವೇ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದರೂ ಈ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ನಿರಂತರವಾದ ಲಾಭವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿಲ್ಲ. I2U2 ಚೌಕಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಗ್ವಾದರ್ ಬಂದರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಚಾಬಹಾರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ವಿಳಂಬದಿಂದ ತಡೆಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೇಶಗಳು ಇತರ ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹರಸಾಹಸ ಪಡಬೇಕಾಗಿದೆ (The Hindu).

ಭಾರತದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಯ ಕೊರತೆಯು ಈಗ ಕಳಳವಳದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೀಕ್ಷಕರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ರೇಲ್-ಫೆಲೆಸ್ತೀನ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಭಾರತವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಯುಎಇ, ಈಗ ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚಾಬಹಾರ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇರಾನ್ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು ಮಲ್ಟಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ಧ್ವನಿ ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ (The Hindu).

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಶೇ. 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 8 ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಕುಂದಿದರೆ, 'ಬೆಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್' ಮುಂತಾದ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾದಂತಹ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಥವಾ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭದ್ರತಾ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (The Hindu).

ದೆಹಲಿಯು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸಹಕಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಗಮನಹರಿಸುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸೀಮಿತ ರಕ್ಷಣಾ ರಫ್ತುಗಳು, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳಂತಹ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳಿಂದಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಇತರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ (The Hindu).