నోట్ సార్టింగ్ మెషీన్లపై ఆర్బీఐ మాస్టర్ డైరెక్షన్ జారీ

కరెన్సీ నిర్వహణకు సంబంధించిన రెగ్యులేటరీ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గురువారం క్రమబద్ధీకరించింది. 2009 నుంచి అమల్లో ఉన్న పలు సర్క్యులర్ల స్థానంలో నోట్ సార్టింగ్ మెషీన్లపై ఒక కొత్త మాస్టర్ డైరెక్షన్‌ను జారీ చేసింది. బ్యాంకింగ్ రెగ్యులేషన్ యాక్ట్, 1949లోని సెక్షన్ 35A, 56 కింద జారీ చేసిన ఈ డైరెక్షన్.. నోట్లను రీసైకిల్ చేయడానికి లేదా తిరిగి జారీ చేయడానికి ముందు మెషీన్లు పాటించాల్సిన ప్రామాణికత, ఫిట్‌నెస్ సార్టింగ్ పారామీటర్లపై బ్యాంకులకు ఒకే సింగిల్ రిఫరెన్స్ పాయింట్‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంది (RBI).

ఈ కొత్త మాస్టర్ డైరెక్షన్, ఈ విషయానికి సంబంధించి గతంలో జారీ చేసిన అన్ని సర్క్యులర్లను అవి అమలైన తేదీ నుంచి ఉపసంహరిస్తుంది. కొత్త సిరీస్ నోట్లు వచ్చిన తర్వాత 2022 జూలైలో ప్రవేశపెట్టిన సవరించిన ఫిట్‌నెస్ పారామీటర్లను ఇది క్రోడీకరించింది. దీని ప్రకారం.. సరికొత్తగా ఉన్న నోటు అసలైనదిగా, దాని డినామినేషన్‌ను సులభంగా గుర్తించేలా తగినంత శుభ్రంగా, రీసైక్లింగ్‌కు అనుకూలంగా ఉండాలి. అదే సమయంలో, భౌతిక పరిస్థితి బాగోలేకపోవడమో లేదా రద్దు చేసిన సిరీస్‌కు చెందినదో అయితే దాన్ని అన్‌ఫిట్ నోటుగా పరిగణిస్తారు. అన్ని ఫిట్‌నెస్ పారామీటర్లను విడివిడిగా పరిశీలిస్తారు. ఒక నోటు ఫిట్‌గా పరిగణించబడాలంటే అది ప్రతి పారామీటర్‌లోనూ ఉత్తీర్ణులు కావాల్సి ఉంటుంది (RBI).

దీనికి ఒక రోజు ముందు, బుధవారం నాడు సెంట్రల్ బ్యాంక్.. స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకుల్లో మేజర్ షేర్‌హోల్డింగ్‌ను నియంత్రించే నిబంధనలను సవరించింది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంక్స్ – అక్విజిషన్ అండ్ హోల్డింగ్ ఆఫ్ షేర్స్ ఆర్ ఓటింగ్ రైట్స్) అమెండ్‌మెంట్ డైరెక్షన్స్, 2026.. 2025 నవంబర్‌లో జారీ చేసిన మాస్టర్ డైరెక్షన్‌ను సవరిస్తాయి. మేజర్ షేర్‌హోల్డింగ్‌ను మొదటిసారి కొనుగోలు చేయడానికి ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి అయినప్పటికీ.. మ్యూచువల్ ఫండ్లు, ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు, పెన్షన్ ఫండ్లు నిర్దిష్ట షరతులకు లోబడి అదే బ్యాంకింగ్ కంపెనీలో తర్వాతి కాలంలో చేసే కొనుగోళ్లకు ఈ సవరణ ఒకేసారి వర్తించేలా వన్‌-టైమ్ అప్రూవ్‌మెంట్‌ను ఇస్తుంది (RBI).

ఈ సవరణ ద్వారా సెబీ (SEBI) రిజిస్టర్డ్ మ్యూచువల్ ఫండ్లు, పీఎఫ్‌ఆర్‌డీఏ (PFRDA) రిజిస్టర్డ్ పెన్షన్ ఫండ్లు, ఐఆర్‌డీఏఐ (IRDAI) రిజిస్టర్డ్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలను కవర్ చేస్తూ "క్వాలిఫైయింగ్ పర్సన్" అనే కొత్త నిర్వచనాన్ని చేర్చారు. అలాగే క్లయింట్ స్వయంగా ఓటింగ్ హక్కులు కలిగిన రిజిస్టర్డ్ ఓనర్ అయి ఉండి, పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజర్ కేవలం బైండింగ్ కాని సలహాలు మాత్రమే ఇస్తూ, ఆ మేనేజర్ ఉపయోగించే ఏ ఓటింగ్ హక్కులైనా నిర్దిష్ట క్లయింట్ ఆదేశాల మేరకే ఉంటే.. క్లయింట్ చేసే కొనుగోలును దాని పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజర్ పరోక్షంగా కొనుగోలు చేసినట్లు పరిగణించబోరని ఇది స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ మార్పులు తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చాయి (RBI).

బుధవారం నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన మరో వేర్వేరు అడ్మినిస్ట్రేటివ్ చర్యలో భాగంగా.. ఆర్బీఐ శ్రీ సుధాకర్ మల్లీని ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్‌గా నియమించింది. సుమారు మూడు దశాబ్దాల అనుభవం ఉన్న కెరీర్ సెంట్రల్ బ్యాంకర్ అయిన మల్లీ, గతంలో డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ సూపర్‌విజన్‌కు చీఫ్ జనరల్ మేనేజర్-ఇన్-చార్జ్‌గా పనిచేశారు. ఆయనకు బ్యాంకులు, నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు, సహకార బ్యాంకుల్లో సుమారు రెండున్నర దశాబ్దాల సూపర్‌వైజరీ అనుభవం ఉంది. ఇందులో విదేశీ అధికార పరిధులలో పనిచేసిన ఐదేళ్ల కాలం కూడా ఉంది. ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్‌గా ఆయన డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ సూపర్‌విజన్ (సూపర్‌వైజరీ అసెస్‌మెంట్) బాధ్యతలను పర్యవేక్షిస్తారు (RBI).

ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం మూడో త్రైమాసికం నుంచి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల రుణ సేకరణ కోసం ఉద్దేశించిన తన బెంచ్‌మార్క్ ఇస్యూన్స్ స్ట్రాటజీని సెంట్రల్ బ్యాంక్ మరో ఆరు రాష్ట్రాలు, ఒక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతానికి పొడిగించింది. తొలి త్రైమాసికంలో తొమ్మిది రాష్ట్రాలతో పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా ప్రారంభమై, రెండో త్రైమాసికంలో మరో తొమ్మిది రాష్ట్రాలు, మరియు డెల్లీకి విస్తరించిన ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లోకి ఇప్పుడు అసోం, గోవా, హర్యానా, మిజోరం, నాగాలాండ్, త్రిపుర, జమ్ము & కశ్మీర్ కూడా చేరాయి. 2026 అక్టోబర్-డిసెంబర్ మధ్య కాలంలో మార్కెట్ రుణాల కోసం సూచించిన క్యాలెండర్ ప్రకారం.. పాల్గొనే రాష్ట్రాలు, యూటీలలో మొత్తం ₹3,60,820 కోట్ల నిధుల సమీకరణ ఉండవచ్చని అంచనా వేయబడింది (RBI).

బుధవారం విడుదల చేసిన రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మనీ మార్కెట్ డేటా ప్రకారం, ఓవర్‌నైట్ సెగ్మెంట్‌లో రూ. 6,71,792.20 కోట్ల వాల్యూమ్ నమోదైంది. దీని వెయిటెడ్ యావరేజ్ రేటు 5.10 శాతంగా ఉంది. ఇందులో అత్యధిక భాగం ట్రైపార్టీ రెపో (Triparty Repo) సెగ్మెంట్ ద్వారా రూ. 4,79,348.35 కోట్లుగా, 5.07 శాతం రేటుతో నమోదైంది. అలాగే కాల్ మనీ (Call Money) సెగ్మెంట్‌లో రూ. 10,354.82 కోట్ల వాల్యూమ్ 5.22 శాతం రేటు వద్ద రికార్డైంది. మార్కెట్ రెపో వాల్యూమ్ రూ. 1,76,419.98 కోట్లుగా (5.15 శాతం రేటు), కార్పొరేట్ బాండ్ రెపో రూ. 5,669.05 కోట్లుగా (5.25 శాతం రేటు) నమోదయ్యాయి (RBI).

బుధవారం జరిగిన లిక్విడిటీ ఆపరేషన్ల ఫలితంగా నికరంగా రూ. 3,47,892 కోట్లు గ్రహించబడ్డాయి. స్టాండింగ్ డిపాజిట్ ఫెసిలిటీ కింద 5.00 శాతం వడ్డీ రేటుతో రూ. 2,68,919 కోట్లను సేకరించగా, ఒక రోజు వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో ఆపరేషన్ ద్వారా 5.24 శాతం రేటుతో రూ. 85,424 కోట్లను గ్రహించారు. మరోవైపు మార్జినల్ స్టాండింగ్ ఫెసిలిటీ కింద 5.50 శాతం రేటుతో రూ. 6,451 కోట్లను ఇన్‌జెక్ట్ చేశారు (RBI).