వందేమాతర ఆలపనలో మార్పులను వ్యతిరేకిస్తున్న కాంగ్రెస్

వందేమాతరం గేయంలో కేవలం రెండు చరణాలు మాత్రమే పాడతామన్న తమ నిబద్ధతను కాంగ్రెస్ పార్టీ ఈరోజు మరోసారి స్పష్టం చేసింది. సాంస్కృతిక, జాతీయవాద ప్రతీకలపై అధికార భారతీయ జనతా పార్టీ మరోసారి దృష్టి సారిస్తున్న తరుణంలో, కాంగ్రెస్ తీసుకున్న ఈ వైఖరి రాజకీయ చర్చకు మళ్లీ తెరతీసింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఎర్రకోట నుంచి చేసిన 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ ప్రసంగానికి కొద్ది రోజుల ముందు ఈ నిర్ణయం వెలువడింది. ఆ ప్రసంగంలో ప్రధాని ఒక సంస్కృత సుభాషితం ద్వారా ఆత్మగౌరవం, ధైర్యం అనే అంశాలను నొక్కిచెప్పారు (పీఐబీ-ప్రతిస్పందన).

ఆగస్టు 15న చేసిన ప్రసంగంలో ప్రధాని ఒక సంస్కృత సుభాషితాన్ని (సాంప్రదాయ సంస్కృత సామెత) పఠించారు. సమిష్టి సంకల్పానికి, నిబద్ధతకు ఇది పిలుపుగా ఆయన అభివర్ణించారు. ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాలను ప్రధాని ఉటంకించడం బీజేపీ సాంస్కృతిక గర్వపు విధానానికి సరిగ్గా సరిపోతుంది. ఆగస్టు 18న పూసాలో జరిగిన "సప్త ధార ఆఫ్ శక్తి" ప్రతిజ్ఞ కార్యక్రమంలో మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ పాల్గొనడం ద్వారా ఈ అంశం మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది (పీఐబీ-ప్రతిస్పందన). ప్రభుత్వ ప్రకటనల ప్రకారం.. రాష్ట్ర అధికారులు, సమాజంలోని ప్రముఖులు హాజరైన ఈ కార్యక్రమంలో ఐక్యత, జాతీయవాద విలువలను నొక్కిచెప్పారు.

వందేమాతరం గేయాన్ని తొలి రెండు చరణాలకే పరిమితం చేయాలని కాంగ్రెస్ పార్టీ పట్టుబట్టడం.. ఆ పాట కూర్పు వెనుక ఉన్న చారిత్రక, సిద్ధాంతపరమైన అంశాల నుంచి వచ్చిన పద్ధతే. అయితే జాతీయ ఐక్యతకు చిహ్నంగా దీన్ని పూర్తి స్థాయిలో ఆలపించాలని వాదిస్తున్న బీజేపీ నేతల నుంచి దీనికి విమర్శలు ఎదురవుతున్నాయి. బంకించంద్ర చటోపాధ్యాయ రాసిన కవిత అయిన వందేమాతరం, దశాబ్దాలుగా భారతీయ రాజకీయాల్లో వివాదాస్పద అంశంగానే ఉంది. దీని మతపరమైన, సాంస్కృతిక ప్రతీకలపైనే ఎక్కువగా చర్చలు జరుగుతుంటాయి. ఈ పాటలోని తొలి రెండు చరణాలు దేశభక్తికి ప్రతీకగా అందరిచేత ఆమోదించబడినప్పటికీ, తర్వాతి చరణాలలో ప్రచురిత నివేదిక దేవతల ప్రస్తావనలు ఉన్నాయని, అందుకే వాటిని కొద్ది వర్గాలు పక్కన పెట్టాలని భావిస్తున్నాయి.

అధికార పార్టీ ఇలాంటి ప్రతీకలపై ఇటీవల దృష్టి పెట్టడం వల్లే కాంగ్రెస్ తన వైఖరిని మరింత గట్టిగా సమర్థించేలా చేసినట్లు కనిపిస్తోంది. ది ప్రచురిత నివేదిక పేర్కొన్న పార్టీ సీనియర్ ప్రతినిధి ఒకరు మాట్లాడుతూ.. కేవలం రెండు చరణాలు మాత్రమే పాడాలన్న నిర్ణయం "సమ్మిళిత జాతీయవాదానికి", ఆ పాటపై ఉన్న వివిధ రకాల భావనలను గౌరవించడానికి నిదర్శనమని తెలిపారు. పూర్తి స్థాయి ఆలపించడం అనేది రాజీపడని దేశభక్తి చర్య అని నమ్మే బీజేపీ విధానానికి, కాంగ్రెస్ వైఖరి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంది.

ఈ వివాదం తలెత్తిన సమయం, జాతీయ గర్వం చుట్టూ తిరుగుతున్న రాజకీయ కార్యకలాపాలు ఊపందుకుంటున్న తరుణంతో సరిగ్గా సరిపోలింది. ఇందులో మధ్యప్రదేశ్‌లో చౌహాన్ (Chouhan) నిర్వహించిన ప్రతిజ్ఞా కార్యక్రమం కూడా ఉంది. “ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవ్” (Azadi Ka Amrit Mahotsav) క్యాంపెయిన్ కింద ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలకు ప్రజల మద్దతు కూడగట్టడమే ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన ఉద్దేశం. అధికారిక నివేదికల ప్రకారం, నిన్న జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో సామాజిక సంక్షేమం, జాతీయ అభివృద్ధికి సంబంధించిన ప్రతిజ్ఞలను సామూహికంగా ఆలపించారు.

లౌకిక సూత్రాలను పరిరక్షించడమే తన అభిప్రాయమని కాంగ్రెస్ చెబుతుండగా, ఈ గీతాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించడానికి నిరాకరించడం ద్వారా కాంగ్రెస్ పార్టీ "దేశాన్ని విభజిస్తోందని" బీజేపీ ఆరోపించింది. భారతదేశంలో జాతీయవాదం అంటే ఏమిటి, దానిని ఆచరించడంలో అర్థం ఏమిటనే విషయాలపై కొనసాగుతున్న సైద్ధాంతిక పోరాటాలను ఈ వివాదం నొక్కిచెబుతోంది. అంతేకాకుండా, సాంస్కృతిక చిహ్నాలు రాజకీయ సందేశాలు ఇవ్వడానికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా మారుతున్నాయి.

ప్రస్తుతానికైతే ఈ చర్చకు తెరపడే సూచనలు ఏవీ కనిపించడం లేదు. తమ వైఖరిని మార్చుకునే ఆలోచనలో కాంగ్రెస్ లేదు. అదే సమయంలో, జాతీయ గుర్తింపుపై తనకున్న భావనలకు తగినట్లుగా బీజేపీ కార్యక్రమాలను, కథనాలను ప్రచారం చేస్తూనే ఉంది. రానున్న అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో, తమ ఓటు బ్యాంకును పదిలపరుచుకోవడానికి రెండు పార్టీలు ఈ అంశాన్ని వాడుకుంటున్నాయి. ఈ ప్రతిష్టంభన ఎన్నికలకు చేరుతుందనేది ప్రస్తుతం అనిశ్చితిగానే ఉంది.