షేక్ హసీనాను అప్పగించాలని భారత్‌పై బంగ్లాదేశ్ ఒత్తిడి

నిన్న ప్రచురితమైన వార్తా కథనం ప్రకారం.. మాజీ ప్రధాని షేక్ హసీనాను భారత్ నుంచి తమకు అప్పగించాలన్న డిమాండ్‌ను బంగ్లాదేశ్ మరోసారి పునరుద్ధరించింది. ఈ అభ్యర్థనతో రెండు దేశాల మధ్య దౌత్యపరమైన చర్చలు మళ్లీ మొదలయ్యాయి. 2012లో కుదిరిన ఇండియా-బంగ్లాదేశ్ అప్పగింత ఒప్పందం (ఎక్స్‌ట్రాడిషన్ ట్రీటీ) చట్టపరమైన నిబంధనల ఆధారంగా ఈ ప్రక్రియ ఆధారపడి ఉంటుంది. నేరస్థులుగా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వారిని లేదా శిక్ష పడిన వారిని ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి ఏయే పరిస్థితులలో బదిలీ చేయవచ్చనే నిబంధనలను ఈ ఒప్పందం స్పష్టం చేస్తుంది.

ఈ ఒప్పందం ప్రకారం.. అప్పగింతకు సంబంధించిన కారణాలపై రెండు దేశాలు పరస్పర అంగీకారానికి రావలసి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, సదరు నేరం రెండు దేశాల చట్టాల ప్రకారం శిక్షార్హమైనదై ఉండాలి. 1996 నుంచి 2001 వరకు, ఆ తర్వాత 2009 నుంచి 2014 వరకు బంగ్లాదేశ్ ప్రధానిగా పనిచేసిన షేక్ హసీనాపై ఆమె స్వదేశంలో అవినీతి, మనీలాండరింగ్ ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అయితే, తమకు అధికారికంగా అప్పగింత అభ్యర్థన అందిందా లేదా, ఆమెపై ఉన్న కేసులు ఒప్పందంలోని నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయా అనే అంశాలపై భారత అధికారులు బహిరంగంగా ఎలాంటి ధృవీకరణ ఇవ్వలేదు. మరోవైపు, ఈ సమస్యను పరిష్కరించడంలో "సహకరించాల్సిన అత్యవసర ఆవశ్యకత ఉందని" బంగ్లాదేశ్ విదేశాంగ శాఖ నొక్కిచెప్పింది (Google News India).

ప్రచురించిన ఇటీవలి నివేదికలో పేర్కొన్నట్లుగా.. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలలో "పరస్పర సహకారం" ఉండాలనే అంశానికి భారత్ పెద్దపీట వేస్తుండటంతో, దానికనుగుణంగానే భారత్ స్పందిస్తోంది. దౌత్య, ఆర్థిక సంబంధాలలో పరస్పర ప్రయోజనాలు ఉండాలనే ఈ సూత్రం.. ఢాకా దేశంతో న్యూఢిల్లీ జరిపే చర్చలలో ప్రధానాంశంగా మారుతోంది. సరిహద్దు వివాదాల పరిష్కారం, వాణిజ్య అసమతుల్యత వంటి భారత్ దీర్ఘకాలిక ఆందోళనలను పరిష్కరించేందుకు బంగ్లాదేశ్ ఏమేరకు ముందుకు వస్తుంది అనే దానిపైనే హసీనా అప్పగింత నిర్ణయం ఆధారపడి ఉంటుందని భారతీయ అధికారులు అనధికారికంగా తెలిపారు. అంతేకాకుండా, బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాలలో హసీనాకు ఉన్న ప్రభావం దృష్ట్యా.. ఈ నిర్ణయం ప్రాంతీయ స్థిరత్వంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందనే దానిని న్యూఢిల్లీ బేరీజు వేస్తోందని ది ప్రచురిత నివేదిక నివేదిక పేర్కొంది (Google News India).

షేక్ హసీనా రాజకీయ నేపథ్యం, బంగ్లాదేశ్‌తో భారత్ సంబంధాలను తీర్చిదిద్దడంలో ఆమె పాత్ర ఈ పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి. ఆమె ప్రభుత్వ హయాంలోనే 2012 నాటి అప్పగింత ఒప్పందం, దశాబ్దాలుగా ఉన్న భూభాగాల (ఎన్‌క్లేవ్స్) వివాదానికి తెరదించిన 2015 సరిహద్దు ఒప్పందం కుదిరాయి. అయితే, ఆమె హయాంలో ప్రతిపక్ష నాయకుల అరెస్టులతో పాటు నిరంకుశ పోకడలు పెరిగాయని, రాజకీయ అసమ్మతిని అణచివేశారనే విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. బంగ్లాదేశ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీకి (BNP) చెందిన ప్రస్తుత ప్రధాని ఖలేదా జియా నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం.. ప్రభుత్వ నిధులను హసీనా స్వాహా చేశారని, దేశానికి వ్యతిరేకంగా కుట్ర పన్నారని ఆరోపిస్తోంది. అయితే, ఇవి రాజకీయ ప్రేరేపిత ఆరోపణలని ఆమె మద్దతుదారులు ఖండిస్తున్నారు.

వాతావరణ మార్పులు, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి అంశాలలో సహకరించుకుంటున్న ఇండియా-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలకు ఈ అప్పగింత అభ్యర్థన ఒక సున్నితమైన సమయంలో ఎదురైంది. ఈ ఒప్పందం ఒక చట్టపరమైన మార్గాన్ని చూపుతున్నప్పటికీ.. దాని అమలుకు అధికార పరిధి (జ్యూరిస్డిక్షన్), ఆధారాలు, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ వంటి అంశాలపై ఏకాభిప్రాయం అవసరం. హసీనా ఈ అప్పగింత అభ్యర్థనను భారతీయ కోర్టులలో సవాల్ చేస్తూ, ఇవి పూర్తిగా రాజకీయ ప్రేరేపిత ఆరోపణలని వాదించే అవకాశం ఉందని, అలా జరిగితే ఈ ప్రక్రియలో జాప్యం జరగవచ్చని పేర్కొన్న నివేదికలోని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు.

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి సంబంధించి ప్రస్తుతానికి ఏ ప్రభుత్వమూ ఎలాంటి టైమ్‌లైన్‌ను ప్రకటించలేదు. అయితే 1971లో బంగ్లాదేశ్ స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పటి నుంచి ఎన్నో సవాళ్లను తట్టుకుని నిలబడిన ఈ ద్వైపాక్షిక సంబంధాల గట్టితనాన్ని ఈ పరిణామం మరోసారి పరీక్షించనుందన్నది మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. మరోవైపు పరస్పర స్పందన (రెసిప్రోసిటీ) గురించిన ప్రశ్న పెద్దయెత్తున చర్చనీయాంశమవుతోంది: హసీనాను తమకు అప్పగించాలన్న ఢాకా డిమాండ్‌కు న్యూఢిల్లీ నుంచి కొన్ని రాయితీలు లభిస్తాయా, లేక ఇరు దేశాలు ఎంతో కాలంగా స్థిరంగా ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సంబంధాలపై ఇది తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందా?

మూలాలు (Sources): Google News India,