మహారాష్ట్రలో గిరిజన హాస్టల్ విద్యార్థుల నిరసనలపై నిషేధం

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ కొత్త ఆర్డర్ను వ్యతిరేకిస్తూ ముంబైతో పాటు ఇతర జిల్లాల్లోని ప్రభుత్వ హాస్టళ్ల బయట గిరిజన విద్యార్థులు ఈరోజు ఆందోళనలు నిర్వహించారు. ప్రభుత్వ వసతి గృహాల్లో ఉంటూ ఎలాంటి నిరసనల్లో పాల్గొనకూడదని, ప్రదర్శనలు నిర్వహించకూడదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల జారీ చేసిన ఆదేశాలకు వ్యతిరేకంగా ఈ నిరసనలు చేపట్టారు. ఈ వారం ప్రారంభంలో ప్రకటించిన ఈ పాలసీ ప్రకారం ప్రభుత్వ హాస్టళ్లలోని గిరిజన విద్యార్థులు ఏ విధమైన నిరసనల్లోనూ పాల్గొనకుండా స్పష్టంగా నిషేధించింది. ఇది విద్యార్థి సంఘాలు, పౌర సమాజ సంస్థల నుంచి తక్షణ వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నట్లు ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ నివేదించింది (Indian Express).

రాష్ట్ర గిరిజన సంక్షేమ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నడిచే హాస్టళ్లలో ఉంటున్న గిరిజన విద్యార్థులకు వర్తించే ఈ మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆదేశాలను గత వారమే హాస్టల్ అధికారులకు పంపించారు. "హాస్టల్ నిర్వహణకు భంగం కలిగించే లేదా దాని కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్ (ప్రవర్తనా నియమావళి)ను ఉల్లంఘించే ఏ కార్యకలాపానికైనా విద్యార్థులు దూరంగా ఉండాలి" అని అందులో పేర్కొన్నారు. దీనిలో నిరసనలను ప్రత్యేకంగా నిషేధిత ప్రవర్తనగా జాబితా చేసారు. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ) ప్రకారం శాంతియుతంగా సమావేశమయ్యే హక్కుతో సహా భావప్రకటన స్వేచ్ఛకు హామీ ఇస్తున్నందున, ఈ ఆర్డర్ రాజ్యాంగ హక్కులను ఉల్లంఘిస్తోందని విద్యార్థి నాయకులు వాదిస్తున్నారు (Indian Express).

ఈ నిషేధాన్ని ఎత్తివేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ విద్యార్థులు బ్యానర్లు పట్టుకుని, "ప్రజాస్వామ్య వ్యతిరేక" విధానంగా పేర్కొంటూ నినాదాలు చేస్తూ ఈరోజు పలు ప్రాంతాల్లో నిరసనలకు దిగారు. పేరు చెప్పడానికి నిరాకరించిన పూణెలోని ఒక హాస్టల్కు చెందిన మూడేళ్ల కాలేజీ విద్యార్థి ది ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్తో మాట్లాడుతూ, "మేము ప్రత్యేక వెసులుబాటు కోరడం లేదు. మా సమస్యలను వినిపించేందుకు ఇతర విద్యార్థులకు ఉన్న హక్కులే మాకూ కావాలి" అని తెలిపారు. ఈ ఆందోళనలకు ప్రతిపక్షాలు, గిరిజన హక్కుల కార్యకర్తల నుంచి మద్దతు లభిస్తోంది. ఈ చర్య అట్టడుగు వర్గాలను అసమానంగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటోందని వారు ఆరోపిస్తున్నారు (Indian Express).

ఈ నిరసనలపై లేదా నిషేధం వెనుక ఉన్న కారణాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు బహిరంగంగా స్పందించలేదు. అయితే, ఈ నిర్ణయం గురించి తెలిసిన అధికారులు హాస్టళ్లలో "క్రమశిక్షణను కాపాడటం", "అంతరాయాలను నివారించడం" వంటివే ప్రధాన కారణాలని పేర్కొన్నారు. అయితే, శాంతియుత నిరసనను దుష్ప్రవర్తనతో ఈ పాలసీ ముడిపెడుతోందని విమర్శకులు తిప్పికొడుతున్నారు. సామాజిక-ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా వసతి కోసం తరచుగా హాస్టళ్లపై ఆధారపడే గిరిజన విద్యార్థులపై ఇది తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోందని వారు అంటున్నారు. సంస్థలు సహేతుకమైన నిబంధనలను విధించగలిగినప్పటికీ, నిరసనలపై పూర్తిగా నిషేధం విధిస్తే న్యాయపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు అని లీగల్ ఎక్స్పర్ట్స్ పేర్కొంటున్నారు (Indian Express).

ఈ పరిణామాలు భారతదేశంలో సంస్థాగత క్రమశిక్షణకు, ప్రాథమిక హక్కులకు మధ్య ఉన్న సమతుల్యతపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి. రాష్ట్ర విద్యా వ్యవస్థలో బలహీన వర్గంగా ఉన్న గిరిజన విద్యార్థులు మౌలిక సదుపాయాల కొరత, వివక్ష, స్కాలర్షిప్ల పంపిణీలో జాప్యం వంటి సమస్యలను హైలైట్ చేయడానికి గతంలో నిరసనలను ఆశ్రయించారు. ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న తరుణంలో, పెరుగుతున్న వ్యతిరేకత నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం తన విధానాన్ని మళ్లీ పరిశీలిస్తుందా లేదా కఠినంగా అమలు చేస్తుందా అనేది ప్రస్తుతం స్పష్టంగా తెలియరాలేదు (Indian Express).

వనరులు: Indian Express