ಕಾಜಿರಂಗ ಅನಿಮಲ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಫಲ

ಜುಲೈ 29 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲಾಖೆಯು ಆರ್‌ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ಕಾಜಿರಂಗದ ಅನಿಮಲ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಕೋ-ಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ (ESZ) ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು "ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣವು "ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ" (sub judice) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾವ ಪ್ರಕರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ರೋಹಿತ್ ಚೌಧರಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಉತ್ತC ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಪರಿಸರ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತಿಕ್ಕಾಟದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ವಿವಾದವು 2019 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14 ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ಅಂದF ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಕಾಜಿರಂಗ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಕರ್ಬಿ ಆಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಅನಿಮಲ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲು ಕ್ವಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮ ಕ್ವಾರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೌಧರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್ ಸುತ್ತಲಿನ 10 ಕಿ.ಮೀ ESZ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಎರಡು ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆಯೂ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2022 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಚಿಸಿದ್ದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಂಪವರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿ (CEC), ಹೊಸ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ, ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ESZ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿ, ನೀಡಿರುವ ಅನುಮತಿಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗೊಂಡ ಜಾರಿ ಕ್ರಮಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರು "ಯಾವುದೇ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ" ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ (RTI) ಮೊರೆ ಹೋದ ಚೌಧರಿ ಅವರು, ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೋರಿ 2026 ರ ಜೂನ್ 14 ರಂದು ಮೊದಲು CEC ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ CEC ಯ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಡ್ಯೂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿ.ಕೆ. ಪಂಥಾರಿ ಅವರು, ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 2022 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 4 ಮತ್ತು 2026 ರ ಮಾರ್ಚ್ 5 ರಂದು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಚೌಧರಿ ಅವರು ಮೇ 25 ರಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆರ್‌ಟಿಐ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 29 ರಂದು ನೀಡಿರುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವು "ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ" (sub judice) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ವಿನಃ, ಇದು ಯಾವ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಯಾವಾಗ ಬಗೆಹರಿಯಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೊಂಬಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕಾಜಿರಂಗದ ಒಂಬತ್ತು ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಈಗಲೂ ಒತ್ತುವರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. 1986 ರ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾದ 10 ಕಿ.ಮೀ ESZ ವಲಯವು, ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಚೌಧರಿಯವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್‌ಟಿಐ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ 2026 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು CEC ದಾಖಲೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ನಿಖರವಾದ ಕಾನೂನು ತೊಡಕು ಏನು, ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಸಮಿತಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಏನು, ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಾಜಿರಂಗದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ತುಂಡಾಗುವಿಕೆಗೆ (habitat fragmentation) ಹೆಚ್ಚು ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವಿಳಂಬವು ಪರಿಸರ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.