ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಬಿಲ್ ಮಂಡನೆ, 2021ರ ಕಾಯ್ದೆ ರದ್ದು

ಸೋಮವಾರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2026ರ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್' (NTC) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡೇಟಾ ಗ್ರೀಡ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ 2021ರ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ (PRS India). ಮಂಗಳವಾರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಈ ಮಸೂದೆಯು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ, ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಕುರಿತಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (The Hindu).

ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದ್ದ 2021ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಈ ಮಸೂದೆಯು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (PRS India). ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ NTCಯು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು, ಹಣಕಾಸು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 25 ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇಬ್ಬರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 5 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ 70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ (PRS India). ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ NTC ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸದಸ್ಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಚ್-ಕಮ್-ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ಕಮಿಟಿಯು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (PRS India).

ವಿಶೇಷ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳು, ತಾವು ಯಾವ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವೋ ಅದೇ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಎಸ್.ಪಿ.ಸಂಪತ್ ಕುಮಾರ್ (1987) ಮತ್ತು ಎಲ್.ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್ (1997) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರೂ, ಅವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದವು. ರೋಜರ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ (2019) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರ NTCಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಕೋರ್ಟ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ 2021ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೆಗೂ ಈ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2025ರ ಮದ್ರಾಸ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ತೀರ್ಪು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಚಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು NTCಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಗಡುವು ನೀಡಿತು (The Hindu).

2026ರ ಮಸೂದೆಯು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಸದಸ್ಯರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸಮಾನ ಸೇವಾ ಶರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ NTC ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 14 ಮತ್ತು 16 ಸದಸ್ಯರ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ರೋಜರ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಒತ್ತುಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚAdditionally, NTCಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೂರುಗಳು ಆಯೋಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಆರಂಭಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯಗಳೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ NTCಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸೀಮಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ (The Hindu).