मुसळधार पावसामुळे बँकॉक आणि थायलंडच्या सीमावर्ती प्रांतांत पूर

शनिवारी मुसळधार पावसामुळे बँकॉक आणि थायलंडमधील एक सीमावर्ती प्रांत पाण्याखाली गेला, ज्यामुळे सखल भागांत पुराचे पाणी वाढल्याने वाहतूक विस्कळीत झाली आणि लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले (AP India). सलग अनेक दिवस सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे राजधानीतील ड्रेनेज सिस्टीम कोलमडली, जिथे वाहनचालकांनी पाण्याखाली गेलेल्या रस्त्यांवरच आपली वाहने सोडून दिली आणि अडकलेल्या नागरिकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आपत्कालीन पथकांना बड्या नावांचा (बोटींचा) वापर करावा लागला. रविवारी अनेक जिल्ह्यांमधील पाण्याची पातळी ओसरू लागली होती, परंतु प्रशासनाने इशारा दिला की आणखी पावसाचा अंदाज आहे आणि घरे व पायाभूत सुविधांच्या नुकसानीचे नेमके प्रमाण अद्याप स्पष्ट झालेले नाही (Reuters India).

थायलंडमधील या पुराची घटना दक्षिण आशियातील घातक आणि टोकाच्या हवामानाच्या सत्राइतकीच घडली आहे. बंगालच्या उपसागरात तयार झालेला हवेचा कमी दाबाचा पट्टा जमिनीवर आल्याने आणि पावसात वाढ झाल्याने भारताच्या उत्तर प्रदेशमध्ये पूर आणि दरडी कोसळल्यामुळे गावेच्या गावे प्रवाहात आली आणि तीन दिवसांत किमान 56 जण ठार झाले, तसेच 1,000 हून अधिक घरांचे नुकसान झाले (Google News India). राज्याच्या रिलीफ कमिश्नरच्या कार्यालयाने शुक्रवार ते रविवार दरम्यान 66.5 मिलीमीटर पाऊस नोंदवला, जो 7.6 मिलीमीटर या हंगामी सरासरीच्या जवळपास नऊ पट आहे. नेपाळमध्ये आणखी 14 मृत्यू झाल्याचे वृत्त असून, तिथे मनांग जिल्ह्यात झालेल्या आणखी एका हिमस्खलनामुळे दहा जण बेपत्ता झाले आहेत (Indian Express, Reuters India).

या क्षेत्रात बचावकार्य सुरू असतानाच, दुसरीकडे मुत्सद्दी तणावही वाढला होता. राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होर्मुझची खाडी पुन्हा खुली करण्याचा इराणचा प्रस्ताव फेटाळल्याची घोषणा केल्यानंतर, अमेरिका आणि इस्त्राईलसोबतचा आपला सात महिन्यांचा वाद केवळ मुत्सद्देगिरीच्या माध्यमातूनच सुटू शकतो, असा पुनर्रोच्चार रविवारी इराणने केला (The Hindu). सोशल मीडियावर एक पोस्ट करताना परराष्ट्र मंत्री अब्बास अरागची म्हणाले, "आमच्या अटी स्पष्ट आहेत आणि होर्मुझची खाडी पुन्हा सुरू करण्याच्या दिशेने उचलले जाणारे कोणतेही पाऊल या अटी पूर्ण करण्यावर अवलंबून आहे. केवळ वाटाघाटीद्वारे काढलेला तोच मार्ग त्यांना या कोंडीतून बाहेर काढू शकतो." तेल वाहतुकीच्या या अत्यंत महत्त्वाच्या मार्गावरील करारासाठी इराण "अतिशय वाईट स्थितीतून जात असल्यामुळे" आणि करारासाठी आसुसलेला असल्याने आपण हा प्रस्ताव फेटाळल्याचे ट्रम्प यांनी शनिवारी व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांना सांगितले (The Hindu). या वाटाघाटी घडवून आणणाऱ्या मध्यस्थांनी अमेरिकेच्या नकाराची अधिकृत माहिती अरागची यांना दिलेली नाही, असे सांगून तेहरान आपल्यापुढील पाऊल उचलण्यापूर्वी त्यांच्या अंतिम मताची प्रतीक्षा करेल, असे ते म्हणाले (The Hindu).

शनिवारी संयुक्त राष्ट्र महासभेत चीनने इराण आणि क्युबा या दोन्ही मुद्द्यांवरून अमेरिकेविरुद्ध आक्रमक भूमिका घेतली. अमेरिकेचे नाव न घेता, उपराष्ट्रपती हान झेंग यांनी आखाती देशांच्या सार्वभौमत्त्वाचा आदर करण्याचे आवाहन केले आणि "संबंधित देशाने" क्युबाला धमकावणे थांबवावे व त्यावर लादलेली नाकाबंदी उठवावी, अशी मागणी केली (The Hindu). या वक्तव्यामुळे, काही दिवसांपूर्वी व्हाईट हाऊसमध्ये चिनी नेते शी जिनपिंग यांच्यासाठी आयोजित केलेल्या भव्य राजभोजनाच्या वातावरणाशी विसंगती दिसून आली. चायना मधील अमेरिकेच्या राजदूतांनी सांगितले की, चीनने इराणला खांद्यावरून डागता येणारी हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र लाँचर पुरवल्याच्या वृत्ताची दखल घेत, ट्रम्प यांनी शी यांना इराणला पाठिंबा देण्याविरुद्ध चेतावणी दिली होती आणि बीजिंग तसे करणार नाही, अशी ग्वाही त्यांना मिळाली होती. क्युबाच्या मुद्द्यावर, हान यांनी जानेवारीत सुरू झालेली आणि या बेटावरील वीज यंत्रणा कोलमडण्यास कारणीभूत ठरलेली अमेरिकेची तेल नाकाबंदी तात्काळ संपवण्याची मागणी केली.

कझाकस्तानमध्ये कॅस्पियन समुद्रात एका नौदल युद्धसरावादरम्यान 14 जवानांचा मृत्यू झाल्यानंतर, शनिवारी राष्ट्रपती Kassym-Jomart Tokayev यांनी डिफेन्स मिनिस्टर Ruslan Zhaksylykov यांना बडतर्फ केले (Reuters India). देशाच्या अलीकडील लष्करी इतिहासातील ही सर्वात मोठी दुर्घटना मानली जात असून, सुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन झाल्याप्रकरणी आता या प्रकरणात क्रिमिनल इन्व्हेस्टिगेशन (गुन्हेगारी तपास) सुरू करण्यात आले आहे.

दुसरीकडे नवी दिल्लीत, सरकारने अनेक धोरणात्मक आणि आर्थिक उपक्रमांना पुढे नेले आहे. डिफेन्स मिनिस्टर राजनाथ सिंह यांनी जागतिक भागीदारी अधिक दृढ करण्याच्या उद्देशाने डिफेन्स डिप्लोमसीचा (संरक्षक कूटनीतीचा) 10 वर्षांचा रोडमॅप असलेला ‘RAKSHA’ हा दस्तावेज जारी केला (PIB). नॅचरल गॅस, मिथेनॉल आणि अमोनियावरील आयाताचे प्रमाण कमी करण्यासाठी, सरफेस कोल आणि लिग्नाइट गॅसिफिकेशन प्रकल्पांना चालना देणारी 37,500 कोटी रुपयांची योजना मंत्रिमंडळाने मंजूर केली (PIB). यादरम्यान, साऊथ कोरियासोबतच्या कॉप्रिहेंशिव्ह इकॉनॉमिक पार्टनरशिप ॲग्रीमेंटमध्ये (व्यापक आर्थिक भागीदारी करारात) सुधारणा करण्यासाठी वाटाघाटींची 12 वी फेरी राजधानीत पार पडली. बाजारात अधिक सुलभ प्रवेश आणि सप्लाय-चेनचे एकत्रीकरण (पुरवठा साखळीचे एकत्रीकरण) करणे हा दोन्ही बाजूंचा यामागील उद्देश आहे (PIB).

बँकाक येथील पूर ओसरत असताना आणि उत्तर प्रदेश व नेपाळमध्ये मदत पथके दाखल झाली असतानाच, थायलंड आणि भारत या दोन्ही देशांच्या हवामान खात्यांनी आगामी काळात आणखी मुसळधार पाऊस पडण्याचा इशारा दिला आहे. थायलंडच्या सीमावर्ती प्रांतातील शेती आणि मालमत्तेच्या नुकसानीचा अंदाज अद्याप घेतला जात आहे, तर इराणच्या वाटाड्यांनी (मध्यस्थांनी) तेहरानच्या हॉर्मुझ प्रस्तावावर अमेरिकेचे औपचारिक उत्तर अद्याप पोहोचवलेले नाही.