ममता बॅनर्जींचा निवडणूक आयोगाच्या मुद्यावर CPM नेत्याशी संपर्क

पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी शनिवारी कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) च्या पोलिटबुरो सदस्या M.A. Baby यांना फोन केला. गेल्या दशकाहून अधिक काळ राज्याच्या राजकारणातील सर्वात कटू राजकीय प्रतिस्पर्धी राहिलेल्या या दोन नेत्यांमध्ये यामुळे संवादाचा एक दुर्मिळ मार्ग खुला झाला आहे (Indian Express).

निवडणूक आयोगाबाबतच्या समान भीतीपोटी हा फोन करण्यात आला होता. आयोगाच्या भूमिकेवरून निर्माण झालेला हा संस्थात्मक वाद सध्या तृणमूल काँग्रेस आणि डाव्या फ्रंटमधील वैर तात्पुरता बाजूला सारणारा ठरला आहे. मतदारयाद्यांची पारदर्शकता, निवडणुकीदरम्यान अधिकाऱ्यांचे वर्तन आणि संघराज्यीय तत्त्वांना छेद देणारे अधिकारांचे केंद्रीयकरण या मुद्द्यांवरून दोन्ही पक्षांनी गेल्या काही महिन्यांत निवडणूक आयोगावर आरोप केले आहेत (Indian Express).

तृणमूलसाठी, 2021 च्या विधानसभा निवडणुकांनंतर आणि त्यानंतरच्या पंचायत व महानगरपालिका निवडणुकांनंतर आयोगाशी असलेला संघर्ष अधिक तीव्र झाला. या निवडणुकांमध्ये केंद्रीय निरीक्षकांच्या उपस्थितीमुळे आणि निमलष्करी दलांच्या तैनातीमुळे विरोधकांना फायदा मिळवून देणारे वातावरण तयार केल्याचा आरोप सत्ताधारी पक्षाने केला होता. दुसरीकडे, विधानसभेत किरकोळ अस्तित्व उरले असले तरी ग्रामीण बंगालच्या काही भागांत अजूनही संघटनात्मक पकड असलेल्या CPI(M) ने बूथ स्तरावरील फेरफार आणि सरकारी यंत्रणेचा गैरवापर झाल्याच्या तत्सम तक्रारी केल्या आहेत. निवडणूक आयोगाने तटस्थ मध्यस्थ म्हणून काम करण्याचे कर्तव्य पार पाडले नसल्याचा दावा त्यांनी केला आहे (Indian Express).

शनिवारी झालेली ही बातचीत 2011 पासून बंगालच्या राजकारणावर प्रभाव टाकणाऱ्या राजकीय भूमिकेपासून अगदी वेगळी आहे. 2011 मध्ये बॅनर्जी यांनी डाव्या फ्रंटची 34 वर्षांची सत्ता संपुष्टात आणली होती. तेव्हापासून दोन्ही बाजूंनी हिंसाचार, भ्रष्टाचार आणि हुकूमशाहीचे आरोप-प्रप्रत्यरोप केले आहेत. CPI(M) ने अनेकदा तृणमूलला भारतीय जनता पक्षापेक्षा लोकशाहीसाठी मोठा धोका असल्याचे म्हटले आहे, तर बॅनर्जी यांनी डाव्यांना संपलेला पक्ष ठरवत त्यांचे भाजपशी साटंलोटं असल्याचा आरोप केला आहे (Indian Express).

M.A. Baby हे CPI(M) चे ज्येष्ठ विचारवंत, माजी राज्यसभा सदस्य आणि निवडणूक सुधारणांविषयी पक्षाची बाजू मांडणारे प्रमुख नेते आहेत. त्यांच्याशी साधलेला हा संपर्क म्हणजे, आगामी राष्ट्रीय आणि राज्य निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर तृणमूलला निवडणूक आयोगाच्या मुद्यावर व्यापक विरोधकांची सहमती हवी असल्याचे संकेत देतो. नवी दिल्लीत संसदेतील चर्चेदरम्यान हे दोन पक्ष कधीकधी एकाच बाजूने उभे ठाकले असले, तरी कोलकातामध्ये नेतृत्वाच्या पातळीवर थेट संवाद साधला गेल्याचे क्वचितच घडले आहे (Indian Express).

या संभाषणाचा अजेंडा किंवा निष्पत्ती काय होती, याबाबत दोन्ही पक्षांपैकी कोणाहीकडूनही कोणतेही अधिकृत स्टेटमेंट जारी करण्यात आलेले नाही. हा संपर्क म्हणजे निवडणूकविषयक मुद्द्यांवर पुढे चालू राहणाऱ्या समन्वयाची सुरुवात आहे, की तात्कालिक संस्थात्मक तक्रारींमुळे झालेला हा एकच वेळी झालेला संवाद आहे, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.