लोकसभा स्पीकर्सनी भारत आणि उझबेकिस्तानमधील ऐतिहासिक संबंधांवर प्रकाश टाकला

गुरुवार, 4 ऑगस्ट रोजी, लोकसभा स्पीकर्सनी भारत आणि उझबेकिस्तानमधील चिरस्थायी ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सभ्यताविषयक बंधांवर प्रकाश टाकला आणि समकालीन सहकार्याचा पाया म्हणून त्यांच्या सामायिक वारशावर भर दिला (PIB). आपल्या अधिकृत भाषणादरम्यान, स्पीकर्सनी शतकानुशतके जुन्या संबंधांचा उल्लेख केला, जे सिल्क रोड सारख्या प्राचीन व्यापार नेटवर्क्समध्ये आणि कला, भाषा व अध्यात्मातील सामायिक परंपरांमध्ये रुजलेले आहेत. हे संबंध दोन्ही देशांमध्ये दीर्घकाळापासून परस्पर सहयोग आणि सहकार्याला प्रोत्साहन देत आले आहेत, असे स्पीकर्सनी नमूद केले.

या भाषणात भारत-उझबेकिस्तान संबंधांच्या ऐतिहासिक प्रवासाचा मागोवा घेण्यात आला, जे सिल्क रोडवरील वस्तूं, विचारांच्या आणि सांस्कृतिक प्रथांच्या आदान-प्रदानामुळे शतकानुशतके आकारास आले आहेत. वस्त्रोद्योग, वास्तुकला आणि भाषिक मुळांमधील सामायिक वारसा तसेच सुफीवाद आणि बौद्ध परंपरांच्या माध्यमातून असलेले आध्यात्मिक दुवे, ज्यांनी दोन्ही समाजांवर अमिट छाप सोडली आहे, याचा उल्लेख स्पीकर्सनी केला (PIB). अशा प्रकारच्या ऐतिहासिक देवाणघेवाणीमुळे परस्पर समजदरीचा एक मजबूत पाया तयार झाला आहे, जो आजही द्विपक्षीय संबंधांना दिशा देत आहे, असे स्पीकर्सचे म्हणणे होते.

अलीकडच्या वर्षांत, राजनैतिक आणि आर्थिक उपक्रमांद्वारे हे प्राचीन संबंध पुनरुजीवित आणि विस्तारित करण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे. शिक्षण, आरोग्य आणि पायाभूत सुविधा यांसारख्या क्षेत्रांमधील वाढते सहकार्य तसेच संसदीय आदान-प्रदान आणि नागरिकांमधील संपर्क (people-to-people ties) बळकट करण्याचे प्रयत्न स्पीकर्सनी अधोरेखित केले (PIB). बदलत्या भौगोलिक-राजकीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर धोरणात्मक महत्त्व मिळवत असलेल्या मध्य आशियासोबतचे संबंध अधिक दृढ करण्याच्या भारताच्या व्यापक धोरणाशी हे उपक्रम सुसंगत आहेत. समकालीन आव्हाने आणि संधींचा सामना करण्याच्या उद्देशाने हे प्रयत्न ऐतिहासिक संबंधांचाच एक स्वाभाविक विस्तार असल्याचे स्पीकर्सनी स्पष्ट केले.

मध्य आशियातील एक प्रमुख भागीदार म्हणून उझबेकिस्तानच्या भूमिकेवर या भर दिला जाण्यामुळे प्रकाश पडतो. मध्य आशिया हा भारत आपल्या विस्तारित शेजारील धोरणाचा (extended neighborhood policy) एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग मानतो. उझबेकिस्तानचे अफगाणिस्तानशी असलेले सान्निध्य, त्याचे नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे भांडार आणि शांघाई सहकार्य संघटना (Shanghai Cooperation Organization) सारख्या प्रादेशिक संस्थांमधील त्याचे नेतृत्व यामुळे प्रादेशिक स्थैर्य आणि कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यात तो एक कळीचा खेळाडू ठरतो, असे स्पीकर्सनी नमूद केले. उझबेकिस्तानसोबतचे संबंध दृढ करून, आर्थिक आणि सुरक्षेचे हितसंबंध गुंतलेल्या या प्रदेशात आपला प्रभाव वाढवण्याचा भारताचा उद्देश आहे.

स्पीकर्सचे भाषण द्विपक्षीय संबंधांच्या सकारात्मक दिशेवर केंद्रित असले तरी, त्यांनी यात तत्काळ पुढील पावले किंवा ठोस करारांचा तपशील दिलेला नाही. सांगितल्याप्रमाणे, पुढील वाटचाल ही सातत्यपूर्ण चर्चा आणि ऐतिहासिक जवळीकीचे मूर्त सहकार्यात रूपांतर करण्याच्या दोन्ही देशांच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल. प्रादेशिक घडामोडींमध्ये सातत्याने बदल होत असताना, या भागीदारीची खोली आणि टिकाऊपणा याकडे सर्वांचे लक्ष लागून राहिलेले आहे.