लालित मोदी यांनी आपल्या पालकत्वाच्या पद्धतीचे श्रेय कडक शिस्तीच्या बालपणाला दिले
भारतीय प्रीमियर लीगचे (Indian Premier League) माजी चेअरमन आणि व्यावसायिक लालित मोदी यांनी आपल्या हटके पालकत्वातून (parenting approach) सर्वांचे लक्ष वेधले आहे. ते दरवर्षी आपल्या मुलाला एक Ferrari गिफ्ट करत असल्याचे त्यांनी सांगितले असून, आपल्या कडक बालपणामुळे ही पद्धत रुजल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. The Indian Express मधील वृत्तानुसार, या वक्तव्यामुळे बालपणीचे वैयक्तिक अनुभव पिढ्यानपिढ्यांच्या पालकत्वाच्या शैलीला कसे आकार देऊ शकतात हे समोर आले आहे. तसेच यातून विशेषाधिकार (privilege), शिस्त आणि दोन पिढ्यांमधील प्रभावावर एक व्यापक चर्चा सुरू झाली आहे. मोदींच्या या वक्तव्यात वैयक्तिक आत्मपरीक्षण आणि उच्चभ्रू लोकांच्या जीवनशैलीबद्दल लोकांमध्ये असलेली उत्सुकता दिसून येते. विशेषतः, ते स्वतःचे लाड आणि त्यांना मिळालेले संस्कार यांच्यात कसा समतोल साधतात, यावर यामध्ये प्रकाश पडतो. हे वक्तव्य अशा वेळी आले आहे जेव्हा
भारतीय प्रीमियर लीगचे (Indian Premier League) माजी चेअरमन आणि व्यावसायिक लालित मोदी यांनी काल सांगितले की, ते दरवर्षी आपल्या मुलाला एक Ferrari गिफ्ट करतात. आपल्या बालपणात आपल्याला मिळालेल्या कडक शिस्तीच्या वातावरणाशी त्यांनी या प्रथेला जोडले आहे. The Indian Express शी बोलताना, मोदींनी या वार्षिक गिफ्टकडे स्वतःच्या बालपणीच्या अनुभवांमधून घेतलेला एक जाणीवपूर्वक निर्णय म्हणून पाहिले आहे. यामुळे मुले संगोपनात कौटुंबिक मूल्ये आणि विशेषाधिकार कसे एकत्र येतात, यावर चर्चा सुरू झाली आहे.
स्पोर्ट्स मॅनेजमेंटमधील (sports management) हाय-प्रोफाइल करिअर आणि भारतीय क्रिकेट प्रशासनातील त्यांच्या वादग्रस्त एक्झिटमुळे (exit) चर्चेत राहिलेले मोदी यांनी, आपले बालपण शिस्त आणि उच्च अपेक्षेखाली गेल्याचे सांगितले. त्या वातावरणाचा आपल्या पालकत्वावर कसा प्रभाव पडला, यावर भाष्य करताना ते म्हणाले, "माझे वडील खूप कडक होते." ते पुढे म्हणाले, "माझ्या मुलाला कष्टाचे मूल्य आणि आयुष्यातील यशाचा आनंद घेण्याचे महत्त्व समजले पाहिजे," जरी त्यांच्या मुलाचे वय या रिपोर्टमध्ये उघड केलेले नसले तरी तो या प्रकारावर कशी प्रतिक्रिया देतो हे त्यांनी स्पष्ट केले नाही. लक्झरी आणि यशाचे प्रतीक असलेली Ferrari हे एक भौतिक गिफ्ट आणि मोदींना ज्या गोष्टी शिकवायच्या आहेत, त्याचे एक रूपक (metaphor) म्हणून काम करत असल्याचे दिसते.
शुक्रवारी प्रसिद्ध झालेल्या या वक्तव्यांमुळे मोदींचे बालपण आणि त्यांची पालकत्वाची शैली यातील विरोधाभासावर प्रकाश पडला आहे. त्यांच्या वडिलांच्या कडक शिस्तीत संयमावर भर दिला गेला होता, तर मोदींनी दरवर्षी एक महागडी स्पोर्ट्स कार गिफ्ट करण्याचा घेतलेला निर्णय हा लाड आणि जाणीवपूर्वक घेतलेल्या निर्णयाचे मिश्रण असल्याचे दर्शवतो. The Indian Express ने नमूद केले आहे की, मोदी या गिफ्टकडे आपल्या मुलाला विशेषाधिकारांची सवय लावतानाच, ज्या वर्क एथिक्समुळे (work ethic) आपल्याला यश मिळाले, त्याच्याशी जोडून ठेवण्याचा एक मार्ग म्हणून पाहतात. मात्र, हा Ferrari एक प्रत्यक्ष वाहन आहे की कंपनीचे शेअर्स किंवा मॉडेल कार यांसारखे एखादे प्रतीकात्मक गिफ्ट आहे, हे या रिपोर्टमध्ये स्पष्ट झालेले नाही, त्यामुळे यावर वेगवेगळे अर्थ काढले जाऊ शकतात.
श्रीमंत कुटुंबांमधील पालकत्व, विशेषतः संपत्ती आणि पिढ्यानपिढ्या चालत आलेले विशेषाधिकार कसे हाताळले जातात, याविषयीच्या व्यापक सामाजिक चर्चेदरम्यान या टिप्पण्या समोर आल्या आहेत. उच्च नेटवर्थ (net-worth) असलेल्या कुटुंबांमध्ये मुलांचे संगोपन करणे, भौतिक सुखसोयी आणि प्रत्यक्ष जगातील वास्तवापासून दूर जाण्याचा धोका यांच्यात समतोल साधणे ही आव्हाने काय असतात, यावर तज्ज्ञ आणि समालोचक बऱ्याच दिवसांपासून चर्चा करत आहेत. मोदींचा दृष्टिकोन जरी वेगळा असला, तरी तो काही श्रीमंत पालकांमध्ये वाढत्या ट्रेंडचे प्रतिबिंबित करतो जे आयुष्यातील धडे शिकवण्यासाठी भौतिक बक्षीसांचा उघडपणे वापर करतात, जरी असे कृत्य अपेक्षित मूल्यांवर पाणी फेरू शकते, असा युक्तिवाद टीकाकार करतात.
मोदींच्या या वक्तव्याची वेळ अशा वेळी आली आहे जेव्हा त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याबद्दल पुन्हा एकदा लोकांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे, कारण त्यांनी सोशल मीडियावर अधूनमधून आपल्या कुटुंबाची झलक शेअर केली आहे. तरीही, त्यांच्या मुलाचे वय, आवडी किंवा या वार्षिक गिफ्टवर त्याची काय प्रतिक्रिया असते, याबद्दलचे तपशील उघड करण्यात आलेले नाहीत, ज्यामुळे संपूर्ण चर्चा मोदींच्या दृष्टिकोनाभोवतीच केंद्रित राहिली आहे. The Indian Express च्या रिपोर्टमध्ये पालकत्व तज्ज्ञ किंवा टीकाकारांच्या प्रतिक्रिया समाविष्ट केलेल्या नव्हत्या, तसेच मोदींचा मुलगा या परंपरेकडे कसा पाहतो, याचाही शोध घेण्यात आला नाही.
ही बातमी जसजशी पसरत आहे, तसतसे ती प्रतिष्ठित व्यक्तींच्या जीवनशैलीबद्दलचे जुने आकर्षण आणि त्यांच्या पालकत्वाच्या निवडींवर होणारी छाननी अधोरेखित करते. मोदींच्या या कृतीमागे त्यांचे स्वतःचे विचार असले, तरी त्याचे व्यापक परिणाम — जसे की अशा कृतींचे स्वागत कसे केले जाते किंवा त्यांचा दीर्घ müddतीवर (long-term) काय परिणाम होतो — याचा शोध लागलेला नाही. सध्यातरी, ही संपूर्ण कथा मोदींच्या या दाव्याभोवती फिरते की, त्यांचा भूतकाळ त्यांच्या वर्तनाला आकार देत राहतो, तीही एका वेळी एक Ferrari देऊन.
Indian Express